Bij opslag van meer dan 10.000 kg stoffen uit ADR-klasse 4.3 met verpakkingsgroep (VG) II of III schrijft PGS 15 maatregel M4 een opslagvoorziening met minimaal veiligheidsniveau B voor. Die opslag heeft een brand- of gasdetectiesysteem dat doormeldt naar de particuliere of regionale alarmcentrale. Voor gasdetectie gelden de normen NEN-EN-IEC 60079-29-1 en 60079-29-4, of ANSI/ISA-92.00.04. Alle afkortingen staan onderaan uitgelegd.
Wat zijn PGS 15 en ADR-klasse 4.3?
PGS staat voor Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen. Bedrijfsleven en overheid stellen die richtlijnen samen. PGS 15 gaat over de opslag van verpakte gevaarlijke stoffen. Het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) bepaalt dat deze opslag aan PGS 15 moet voldoen. Toezichthouders zoals de veiligheidsregio’s en de Nederlandse Arbeidsinspectie gebruiken de richtlijn als referentiekader. In dit artikel gaat het om PGS 15:2025 versie 1.1 van april 2026. Die is inhoudelijk gelijk aan versie 1.0 van januari 2025.
ADR-klasse 4.3 omvat stoffen die in contact met water een brandbaar gas ontwikkelen. Dat gas kan met lucht een explosief mengsel vormen. PGS 15 noemt magnesiumpoeder, natrium en calciumcarbide als voorbeelden. Bij verpakkingsgroep II en III staan magnesiumsilicide, ferrosilicium en calciumcyaanamide in de lijst. De klassen komen uit het ADR, het Europese verdrag voor het vervoer van gevaarlijke stoffen over de weg. PGS 15 gebruikt dezelfde indeling voor de opslag.
Een lekkend dak, condens of bluswater is genoeg om een droge opslagruimte in korte tijd explosiegevaarlijk te maken. Welk gas vrijkomt, hangt af van de stof. Waterstof en acetyleen komen veel voor. Daarom vraagt PGS 15 bij grotere hoeveelheden om detectie die ook werkt als er niemand in het gebouw is.
Wat schrijft maatregel M4 voor?
PGS 15 nummert zijn maatregelen met een M. Maatregel M3 bepaalt per stof en hoeveelheid welk veiligheidsniveau een opslagvoorziening nodig heeft. M4 geeft voor ADR-klasse 4.3 VG II en III een eigen eis. De verpakkingsgroep loopt van I tot en met III en geeft aan hoe gevaarlijk de stof is, met I als gevaarlijkste groep.
M4 geldt vanaf meer dan 10.000 kg. De opslagvoorziening heeft dan ten minste veiligheidsniveau B en een brand- of gasdetectiesysteem met doormelding naar de alarmcentrale. PGS 15 kent de veiligheidsniveaus A, B en C. Niveau A stelt de zwaarste eisen, dus M4 vraagt niveau B of hoger. Welke maatregelen bij elk niveau horen, staat in M3 en Tabel 6 van de richtlijn. Voor deze stoffen kent PGS 15 ook de aanvullende maatregelen M5 en M6.
Welke stoffen vallen buiten M4?
Voor stoffen met bepaalde ADR-classificatiecodes geldt M4 niet. U vindt de code in het veiligheidsinformatieblad en in tabel A van het ADR, in de kolom ‘classificatiecode’. De W staat voor een stof die met water brandbaar gas vormt. Een tweede letter geeft een bijkomend gevaar aan: F is brandbaar, S zelfverhitting, T giftig en C bijtend. Het cijfer geeft de vorm aan, waarbij 1 een vloeistof is en 2 een vaste stof.
M4 geldt niet voor deze zes codes:
| Code | Betekenis |
| W1 | Vloeistof, vormt met water brandbaar gas, zonder bijkomend gevaar |
| WF1 | Vloeistof, brandbaar |
| WF2 | Vaste stof, brandbaar |
| WS | Vaste stof, vatbaar voor zelfverhitting |
| WT1 | Vloeistof, giftig |
| WC1 | Vloeistof, bijtend |
Aan welke normen moet het detectiesysteem voldoen?
Een branddetectiesysteem voldoet aan NEN 2535. Een gasdetectiesysteem voldoet aan NEN-EN-IEC 60079-29-1 en NEN-EN-IEC 60079-29-4, of aan ANSI/ISA-92.00.04.
NEN is het Nederlands Normalisatie-instituut. NEN-EN-IEC betekent dat een norm van de International Electrotechnical Commission (IEC) eerst Europees (EN) en daarna Nederlands is overgenomen. De norm 60079-29-1 beschrijft prestatie-eisen voor detectoren van brandbare gassen. 60079-29-4 hoort bij detectoren met een open meetpad, die een groter gebied overspannen. ANSI/ISA is de Amerikaanse variant: de International Society of Automation (ISA) stelt de norm op en het American National Standards Institute (ANSI) keurt hem goed.
Bestaande installaties voldoen aan deze normen of aan de norm die gold bij de aanleg. Is de opslag ingedeeld als explosiegevaarlijk gebied, dan moeten detectoren en bekabeling ook geschikt zijn voor die zone. Dat is de ATEX-regelgeving (ATmosphères EXplosibles). Uw zoneringsdocument laat zien of dit voor uw opslag geldt.
Brandmelding of gasdetectie: wat past bij uw opslag?
M4 laat u de keuze. Een brandmelder reageert op het moment dat er verbranding is. Gasdetectie ziet het brandbare gas dat vrijkomt voordat iets ontsteekt, en bij stoffen die op water reageren is dat gas vaak het eerste signaal. De brandmeldinstallatie laat u uitvoeren door een gespecialiseerde installateur. De gasdetectie levert 7Solutions.
Hoe werkt vaste gasdetectie met doormelding?
Een vast systeem heeft sensoren op de plekken waar gas zich verzamelt, een centrale die de metingen verwerkt en uitgangen die alarmen doorgeven. Voor M4 telt de doormelding het zwaarst: het alarm moet de alarmcentrale bereiken wanneer niemand in het gebouw is. Wij stemmen de centrale af op de doormeldvoorziening op uw locatie, samen met de partij die de doormelding verzorgt. Waar de sensoren komen, volgt uit het soortelijk gewicht van het gas, de ventilatie, de stellingopbouw en de plekken waar water kan binnenkomen. Een ontwerp begint daarom met een bezoek aan uw opslag.
Wat vraagt maatregel M89 van uw gasdetectie?
Maatregel M89 heet ‘failsafe of behoud van functie’. Besturingen van veiligheidssystemen zijn failsafe of met behoud van functie uitgevoerd, volgens de ontwerpnorm van de installatie. PGS 15 noemt brand- en gasdetectie uitdrukkelijk, naast onder meer automatisch sluitende branddeuren en automatische magazijnsystemen.
Failsafe betekent dat een installatie bij brand of beschadiging naar een veilige positie gaat. Behoud van functie betekent dat het systeem blijft werken voor de vereiste werkingsduur. PGS 15 geeft een voorbeeld bij een branddeur: raakt de aansturing beschadigd door een heftruck, dan moet de deur sluiten. Voor gasdetectie geldt hetzelfde uitgangspunt. Een beschadigde kabel of een uitgevallen voeding mag er niet toe leiden dat het systeem stilvalt zonder dat iemand het merkt.
Een failsafe systeem wordt samengesteld op basis van uw behoefte en aangesloten op de andere systemen in uw gebouw, bestaand of nog aan te leggen. 7Solutions verzorgt de gasdetectie en de opstelling ervan.
Hoe beschermt u medewerkers die de opslag betreden?
Een vast systeem bewaakt de ruimte. Wie na een alarm of lekkage naar binnen gaat, wil zelf weten wat de lucht om hem heen doet. Een draagbaar gasdetectietoestel aan de kleding waarschuwt direct bij brandbaar gas. Afhankelijk van uw stoffen kunt u het uitbreiden met een zuurstofsensor of een sensor voor een specifiek gas. Heeft u tijdelijk extra toestellen nodig, bijvoorbeeld bij een verbouwing, dan kunt u ze huren of leasen. Medewerkers die voor het eerst met een detector werken, trainen wij in gebruik, alarmniveaus en de juiste reactie bij een alarm. U kunt ook medewerkers opleiden die zelf bumptests en veldkalibraties uitvoeren.
Drie situaties uit de praktijk
Hoe houdt u het systeem aantoonbaar in orde?
Fabrikanten schrijven kalibratie-intervallen voor, en bij een audit of inspectie wilt u kunnen laten zien dat die zijn gehaald. Onze technici zijn getraind in VCA (Veiligheid, gezondheid en milieu Checklist Aannemers) en ATEX. Zij kalibreren en onderhouden gasdetectoren van alle merken, in onze werkplaats of op uw locatie met de servicetruck. Na elke kalibratie ontvangt u een traceerbaar certificaat voor uw RI&E (risico-inventarisatie en -evaluatie), audits en inspecties. Met een servicecontract bewaken wij de intervallen van uw hele apparatenpark.
Wat doet 7Solutions voor uw PGS 15-opslag?
7Solutions is een onafhankelijke distributeur van gasdetectieapparatuur en geen fabrikant. Wij leveren onder meer WatchGas, Dräger, RAE Systems, Teledyne, Crowcon, Honeywell en MSA en adviseren welk toestel bij uw gassen en uw opslag past. Dat omvat advies over de normen, levering van vaste en draagbare gasdetectie, service en kalibratie, verhuur en lease, en training. Wilt u uw opslag laten beoordelen of een systeem laten ontwerpen? Neem contact met ons op. U kent ons bij naam, wij kennen uw situatie.
Afkortingen en begrippen
Klik hier om alle afkortingen en begrippen uit de tekst te bekijken
| Afkorting | Betekenis |
| ADR | Accord européen relatif au transport international de marchandises Dangereuses par Route, het Europese verdrag voor vervoer van gevaarlijke stoffen over de weg (RIVM) |
| ADR-klasse 4.3 | Stoffen die in contact met water brandbare gassen ontwikkelen |
| VG | Verpakkingsgroep (I, II of III), de mate van gevaar van een stof, waarbij I het gevaarlijkst is |
| PGS | Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen, richtlijnen voor veilig omgaan met gevaarlijke stoffen |
| M3, M4, M89 | Nummers van maatregelen in PGS 15 |
| Veiligheidsniveau | Indeling A, B of C in PGS 15 voor de brandveiligheid van een opslagvoorziening, waarbij A de zwaarste eisen stelt |
| W1, WF1, WF2, WS, WT1, WC1 | ADR-classificatiecodes voor stoffen van klasse 4.3, zie de tabel hierboven |
| Failsafe | Uitvoering waarbij een systeem bij uitval of beschadiging naar een veilige toestand gaat |
| Behoud van functie | Het systeem blijft werken voor de vereiste werkingsduur |
| Bal | Besluit activiteiten leefomgeving, de regels van het Rijk voor activiteiten in de fysieke leefomgeving (IPLO) |
| NEN | Nederlands Normalisatie-instituut, uitgever van Nederlandse normen zoals NEN 2535 voor brandmeldinstallaties |
| EN, IEC | EN is een Europese norm. IEC is de International Electrotechnical Commission, die internationale normen voor elektrotechniek opstelt |
| ANSI/ISA | Amerikaanse normen van de International Society of Automation (ISA), goedgekeurd door het American National Standards Institute (ANSI) |
| ATEX | ATmosphères EXplosibles, Europese regels voor werken met en in explosiegevaarlijke omgevingen (Ondernemersplein) |
| VCA | Veiligheid, gezondheid en milieu Checklist Aannemers, een certificeringssysteem voor veilig werken |
| RI&E | Risico-Inventarisatie en -Evaluatie, de verplichte inventarisatie van arbeidsrisico’s voor werkgevers (Ondernemersplein) |
Klik hier om de geraadpleegde bronnen te bekijken
- PGS-beheerorganisatie: PGS 15:2025 versie 1.1 (april 2026), Opslag van verpakte gevaarlijke stoffen, maatregelen M4 en M89
- Online leesversie van PGS 15:2025 versie 1.1 (april 2026)
- IPLO: Inhoudelijke regels veiligheid opslaan gevaarlijke stoffen in verpakking (Bal)
- IPLO: Handleiding PGS 15, hoofdstuk 8 ADR-klassen 4.1, 4.2 en 4.3 (versie 2021)
- RIVM: Vervoer over weg (ADR)
- Ondernemersplein: Maatregelen nemen tegen explosiegevaar (ATEX-richtlijnen)
- Ondernemersplein: Stappenplan RI&E opstellen
